Tiêu đề:
Thị trường chứng khoán Việt Nam bước vào chu kỳ tăng trưởng nhanh: Dòng vốn lớn, nâng cấp thị trường và triển vọng phát triển dài hạn
Từ khóa:
Thị trường chứng khoán Việt Nam, nâng cấp thị trường, vốn đầu tư nước ngoài, MSCI, FTSE Russell, IPO, trái phiếu doanh nghiệp, KRX, CCP, đầu tư nước ngoài
Giới thiệu
Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu vẫn còn nhiều biến động, sức hấp dẫn của thị trường chứng khoán Việt Nam đối với nguồn vốn trong và ngoài nước ngày càng tăng rõ rệt. Báo cáo mới nhất của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Việt Nam cho thấy, trong bốn tháng đầu năm 2026, tổng vốn huy động được thông qua thị trường chứng khoán gần 3,4 tỷ USD, và lượng phát hành trái phiếu doanh nghiệp đạt khoảng 2,42 tỷ USD. So với cùng kỳ năm ngoái, hai kênh huy động này lần lượt tăng 52% và 42%.
Những số liệu trên không chỉ phản ánh sự phục hồi tích cực của thị trường tài chính, mà còn cho thấy Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuẩn bị quan trọng cho một chu kỳ tăng trưởng mới. Động lực đến từ nhiều phía: sự tự tin của nhà đầu tư được củng cố, cải cách thể chế, nâng cấp cơ sở hạ tầng công nghệ, đặc biệt là triển vọng thị trường được đưa vào các hệ thống phân loại quốc tế ở cấp cao hơn.
Quy mô huy động tăng mạnh, thị trường cổ phiếu và trái phiếu phục hồi đồng bộ
Theo báo cáo do Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Việt Nam, bà Võ Thị Trinh Phương, trình bày trong cuộc họp với Bộ trưởng Tài chính Nguyễn Văn Thị vào ngày 26 tháng 5, thị trường chứng khoán đang đóng vai trò ngày càng quan trọng trong việc định hướng vốn cho nền kinh tế. Việc huy động gần 3,4 tỷ USD qua kênh cổ phiếu trong bốn tháng đầu năm 2026 cho thấy các doanh nghiệp đang chủ động hơn trong việc tăng vốn, mở rộng sản xuất kinh doanh và tái cơ cấu tài chính.
Không chỉ thị trường cổ phiếu hoạt động sôi nổi, thị trường trái phiếu doanh nghiệp cũng đang phục hồi với tốc độ đáng chú ý. Lượng phát hành gần 2,42 tỷ USD trong cùng kỳ cho thấy nhu cầu vốn trung và dài hạn của doanh nghiệp vẫn rất mạnh mẽ, đồng thời phản ánh sự cải thiện dần về niềm tin của nhà đầu tư đối với chất lượng phát hành và cơ chế giám sát thị trường.
Đáng chú ý, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Việt Nam cho biết, qua việc rà soát các nghị quyết đại hội đồng cổ đông của các công ty niêm yết, dự kiến thị trường chứng khoán còn có thể huy động khoảng 16,82 tỷ USD trong phần còn lại của năm. Một số tập đoàn lớn đã xây dựng kế hoạch tăng vốn và chào bán lần đầu ra công chúng (IPO), hứa hẹn mang lại nguồn cung chất lượng hơn cho thị trường.
Nâng cấp thị trường: Chất xúc tác mạnh mẽ cho dòng vốn đầu tư nước ngoài
Một trong những tiến bộ quan trọng là MSCI đã xác nhận nâng cấp thị trường chứng khoán Việt Nam lên thị trường mới nổi, và quyết định này sẽ có hiệu lực vào tháng 9 năm nay. Ước tính có khoảng 30 cổ phiếu Việt Nam sẽ được đưa vào chỉ số chuẩn của tổ chức này. Cột mốc này mang ý nghĩa biểu tượng và thực tế, vì nó chứng minh Việt Nam đã có những tiến bộ trong việc cải thiện tính minh bạch, tính thanh khoản của thị trường và khả năng tiếp cận của nhà đầu tư quốc tế.
Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Việt Nam cho biết các tổ chức quốc tế đã bắt đầu mở tài khoản để chuẩn bị đầu tư vào thị trường Việt Nam. Đáng chú ý, Vanguard, một trong những công ty quản lý tài sản lớn nhất của Mỹ, dự kiến sẽ đầu tư ít nhất 1,5 tỷ USD. Điều này cho thấy sự tự tin ngày càng tăng của các tổ chức tài chính toàn cầu vào triển vọng phát triển trung và dài hạn của Việt Nam.
Tuy nhiên, việc MSCI nâng cấp chỉ là điểm khởi đầu. Các nhà đầu tư vẫn đang chờ đợi "chất xúc tác" tiếp theo, đó là kỳ vọng nâng cấp từ MSCI. MSCI có ảnh hưởng lớn hơn trong hệ thống phân bổ vốn toàn cầu. Nhiều chuyên gia dự đoán rằng nếu các điều kiện kỹ thuật và định tính tiếp tục được cải thiện, Việt Nam có thể được đưa vào danh sách quan sát của MSCI sớm nhất vào tháng 6.
Theo lịch trình, MSCI sẽ công bố Báo cáo đánh giá khả năng tiếp cận thị trường toàn cầu vào ngày 19 tháng 6 và Báo cáo phân loại thị trường hàng năm vào ngày 24 tháng 6. Những mốc thời gian này đang thu hút sự chú ý đặc biệt của các nhà đầu tư quốc tế, vì chúng có thể mở ra một chu kỳ định giá lại mới cho cổ phiếu Việt Nam.
Cơ sở hạ tầng và cải cách thể chế: Nền tảng của sự phát triển bền vững
Để thu hút dòng vốn lớn và ổn định, việc nâng cấp thị trường chỉ là điều kiện cần; điều kiện đủ là hệ thống vận hành phải thực sự hiện đại hóa, minh bạch hóa và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế. Trong những năm gần đây, Việt Nam đã thực hiện các biện pháp quan trọng để đáp ứng yêu cầu này.
Trước hết, hệ thống giao dịch KRX đã đi vào hoạt động, giúp nâng cao năng lực xử lý lệnh, cải thiện tính ổn định của hệ thống và mở đường cho việc ra mắt nhiều sản phẩm mới trong tương lai. Đồng thời, cơ chế miễn ký quỹ trước giao dịch áp dụng cho nhà đầu tư nước ngoài cũng đã nâng cao tính thuận tiện khi tham gia thị trường, giảm bớt một rào cản kỹ thuật tồn tại từ lâu.
Một thay đổi đáng chú ý khác là Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh khuyến khích các công ty niêm yết công bố thông tin bằng tiếng Anh kể từ năm 2026. Đây là một bước quan trọng nhằm nâng cao tính minh bạch và tăng khả năng so sánh thông tin giữa doanh nghiệp Việt Nam với các doanh nghiệp trong khu vực. Đối với các nhà đầu tư quốc tế, rào cản ngôn ngữ luôn là một trong những yếu tố ảnh hưởng đến quyết định phân bổ vốn. Do đó, việc cải thiện chất lượng công bố thông tin sẽ có tác động tích cực đến tính thanh khoản và định giá thị trường.
Ngoài ra, mô hình thanh toán bù trừ của Trung tâm đối ứng (CCP) dự kiến sẽ được triển khai từ năm 2027 cũng được coi là một cột mốc quan trọng. Sau khi cơ chế CCP đi vào hoạt động, hệ thống thanh toán và bù trừ sẽ hiệu quả hơn, rủi ro đối tác giao dịch sẽ được giảm bớt và có thể đáp ứng nhiều tiêu chuẩn quan trọng của MSCI hơn. Nói cách khác, đây là "bức tranh ghép kỹ thuật" cần thiết để thúc đẩy thị trường Việt Nam tiến gần hơn đến các tiêu chuẩn thị trường mới nổi chính thức.
Dòng vốn ngoại: Áp lực ngắn hạn và kỳ vọng dài hạn
Mặc dù triển vọng trung hạn khá tích cực, thị trường vẫn ghi nhận tình trạng nhà đầu tư nước ngoài bán ròng. Ông Trương Quang Minh, Trưởng bộ phận Nghiên cứu Khách hàng Cá nhân tại Chứng khoán Ngọc Sơn, cho biết nguyên nhân không chỉ đến từ sự biến động của thị trường quốc tế mà còn liên quan đến "giai đoạn trước khi nâng cấp thị trường", một số quỹ thị trường biên có xu hướng giảm tỷ trọng nắm giữ để tái cơ cấu danh mục đầu tư. Tuy nhiên, điều này không che giấu xu hướng dài hạn. Khi quá trình nâng cấp thị trường được triển khai và các quỹ theo dõi các chỉ số quy mô lớn hơn bắt đầu phân bổ vốn, dòng vốn có thể đảo ngược mạnh mẽ. Đặc biệt, số lượng các quỹ đầu tư dựa trên MSCI nhiều hơn nhiều so với các quỹ theo dõi chỉ số FTSE, do đó, sự nâng cấp thị trường MSCI có thể có tác động lớn hơn đáng kể đến thị trường Việt Nam.
Hiện tại, tài sản do nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ chiếm khoảng 14,25% tổng vốn hóa thị trường. Tỷ lệ này rất quan trọng, cho thấy vốn đầu tư nước ngoài vẫn là động lực không thể thiếu ảnh hưởng đến tính thanh khoản, định giá và chuẩn hóa hành vi thị trường. Việc duy trì và mở rộng dòng vốn này không chỉ giúp phát triển thị trường chứng khoán mà còn hỗ trợ cán cân thanh toán quốc tế, ổn định tỷ giá hối đoái và cung cấp nhiều không gian hơn cho chính sách tiền tệ.
Triển vọng đến năm 2030: Thị trường vốn phải trở thành động lực tăng trưởng
Trương Quang Minh cho rằng, nếu thị trường trái phiếu và thị trường vốn hoạt động hiệu quả, mục tiêu tăng trưởng GDP 10% của Việt Nam đến năm 2030 là hoàn toàn khả thi. Nhận định này phản ánh vai trò ngày càng lớn của thị trường tài chính trong việc phân bổ nguồn lực cho nền kinh tế, và sự phụ thuộc quá mức vào tín dụng ngân hàng của nền kinh tế có khả năng sẽ giảm bớt.
Thực tế cho thấy, một nền kinh tế muốn đạt được tăng trưởng nhanh và bền vững cần có một hệ sinh thái vốn đa tầng: vốn ngân hàng đáp ứng nhu cầu ngắn hạn, vốn cổ phiếu được sử dụng để mở rộng quy mô vốn chủ sở hữu và nâng cao năng lực tài chính, vốn trái phiếu hỗ trợ đầu tư trung và dài hạn, và vốn đầu tư nước ngoài được dùng để bổ sung thanh khoản và nâng cao tiêu chuẩn quản trị. Việt Nam đang phát triển theo hướng này, và thị trường chứng khoán chính là trụ cột cốt lõi trong đó.
Tuy nhiên, để nắm bắt làn sóng vốn sắp tới, các công ty niêm yết phải cải thiện chất lượng quản trị, nâng cao tính minh bạch thông tin, nâng cao tiêu chuẩn lợi nhuận và tối ưu hóa chiến lược sử dụng vốn sau phát hành. Đối với các cơ quan quản lý, nhiệm vụ không chỉ là hoàn thiện khuôn khổ pháp lý mà còn phải đảm bảo thị trường vận hành công bằng, ổn định và có khả năng chống chịu các cú sốc bên ngoài.
Kết luận
Thị trường chứng khoán Việt Nam đang ở một bước ngoặt quan trọng. Quy mô huy động vốn tăng mạnh, nhiều cải cách cơ sở hạ tầng đang được thúc đẩy liên tục, triển vọng nâng cấp thị trường ngày càng rõ nét, cùng nhau phác họa nên một bức tranh tích cực chưa từng có. FTSE đã mở ra một cánh cửa mới, và kỳ vọng của MSCI có thể tiếp tục đóng vai trò xúc tác mạnh mẽ trong tương lai.
Tuy nhiên, chỉ khi Việt Nam tiếp tục kiên định đẩy mạnh cải cách, nâng cao chất lượng chứng khoán niêm yết, hoàn thiện cơ chế giao dịch và thanh toán, và củng cố niềm tin của nhà đầu tư quốc tế, cơ hội mới thực sự trở thành tăng trưởng bền vững. Nếu những nhiệm vụ này được thực hiện, thị trường chứng khoán không chỉ trở thành kênh huy động vốn mà còn có khả năng trở thành động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế dài hạn của Việt Nam.